Artikelen uit oktober 2026
Alle artikelen die in oktober 2026 verschenen op de sites in het netwerk, nieuwste eerst. Elk stuk opent op de site waar het verschenen is.

Wat is omkeerbaar aan een medische transitie?
Per stap op een rij: wat wordt weer zoals het was en wat blijft, bij de transitie van man naar vrouw en van vrouw naar man.

Hoe betrouwbaar is de WPATH-richtlijn?
De Standards of Care zijn wereldwijd invloedrijk. Maar in een onafhankelijke beoordeling scoorde de richtlijn 35 procent op zorgvuldigheid, en het hoofdstuk over jongeren berust niet op een systematische review.

Negeerde de Cass Review bijna al het onderzoek?
Nee. De reviews beoordeelden alle 103 studies en gebruikten er 60 voor hun conclusies. Over de 43 studies die buiten de synthese bleven, is wel een serieus debat.

Waarom stijgen de aanmeldingen voor genderzorg?
De aanmeldingen van jongeren zijn sterk gestegen en de groep is anders geworden. Minder stigma speelt aannemelijk mee, maar welke oorzaak het zwaarst weegt, is niet vastgesteld.

Kun je met gendervragen naar de huisarts?
De huisarts is het eerste loket en hoort dat te blijven. Maar de Gezondheidsraad schrijft ook dat kennis vaak ontbreekt en dat snelle verwijzing medicalisering in de hand werkt.

Is sociale transitie onschuldig voor een kind?
Een nieuwe naam en andere kleding lijken een kleine stap. Onderzoek toont niet aan dat sociale transitie helpt, en ook niet dat zij schaadt. De Cass Review noemt het een actieve interventie.

Gaat genderdysforie bij kinderen vaak over?
In klinische vervolgstudies verdween de genderdysforie bij een groot deel van de teruggevonden kinderen. Maar het precieze aandeel is onzeker en bij één kind valt het niet te voorspellen.

Hoe vaak komt detransitie voor?
Hoe vaak detransitie voorkomt, weet niemand. Wel laat onderzoek zien waarom mensen stoppen en dat veel van hen buiten beeld van de kliniek blijven.

Voorkomt transgenderzorg zelfdoding?
Jongeren melden na behandeling minder suïcidale gedachten, maar het bewijs is zwak. Voor zelfdoding zelf is geen effect van behandeling aangetoond, in geen enkele richting.

Hoeveel mensen hebben spijt van hun transitie?
Het getal 1 procent staat echt in onderzoek, maar telt iets anders dan veel mensen denken. Het eerlijke antwoord is dat de omvang van spijt niet bekend is.

Is het Dutch Protocol bewezen veilig en effectief?
De Nederlandse aanpak ging de wereld over. Twee Amsterdamse studies vormen de kern. Wat vonden ze, wat niet, en wat zeggen hun critici en de Gezondheidsraad?

Hoe sterk is het bewijs voor genderzorg bij jongeren?
Er is veel onderzoek, maar het levert weinig zekerheid op. Reviews en de Gezondheidsraad zijn het daarover eens. Over wat daaruit volgt, verschillen ze van mening.

Geven puberteitsremmers bedenktijd?
Remmers zetten de puberteit stil, en zo verstrijkt er tijd. Maar meer dan 90 procent gaat door met hormonen. Is dat goede selectie of werkt de behandeling zelf mee?

Zijn puberteitsremmers omkeerbaar?
De puberteit komt weer op gang als een jongere stopt. Maar botdichtheid, vruchtbaarheid en cognitie maken het eerlijke antwoord ingewikkelder dan alleen "omkeerbaar".

Kamervragen over de Lentekriebels: wat vroeg de politiek in 2023?
Hoe de ophef van 2023 leidde tot Kamervragen en een Kamerdebat over de Lentekriebels, en wat minister Wiersma daarop antwoordde.

Queer: van scheldwoord tot parapluterm en terug
Hoe een Engels woord voor 'vreemd' een homoscheldwoord werd, in 1990 als geuzennaam werd teruggepakt en uiteindelijk de overkoepelende Q van LHBTIQIA+ werd.

Transgender Europe (TGEU): de Europese koepel en haar geldstromen
Transgender Europe (TGEU) verbindt 180+ organisaties, voedt EU- en VN-beleid met cijfers en draait op EU-subsidies en fondsen als Open Society.

Sociale transitie bij kinderen: waarom de Cass Review het geen neutrale stap noemt
De Cass Review noemt sociale transitie bij kinderen geen neutrale stap: het kan de ontwikkeling en het verdere verloop van de genderidentiteit beïnvloeden.

Waarom spijtcijfers zo laag lijken: follow-upduur, uitval en wat we niet weten
Spijtcijfers in de transgenderzorg ogen geruststellend laag, maar korte follow-up, uitval en een nauwe definitie van spijt vertekenen dat beeld.

WHO-standaarden seksuele vorming (2010): de omstreden leeftijdsmatrix
De WHO-standaarden uit 2010 vormen een internationaal kader voor seksuele vorming met een leeftijdsmatrix vanaf de geboorte. Wat staat erin, en waarom ligt vooral de jongste categorie onder vuur?

De mediagids van Transgender Netwerk: wat mag een journalist zeggen
Transgender Netwerk geeft journalisten een woordenlijst met termen die wel en niet kunnen. Een overzicht van de regels, de taalkundige achtergrond en de vraag wie de norm bepaalt.

Stijlgidsen en voornaamwoorden: hoe redacties hun taal veranderden
Van AP Stylebook tot Onze Taal: hoe internationale en Nederlandse stijlgidsen in enkele jaren bepaalden welke woorden redacties gebruiken voor gender.

Bell v Tavistock (2020-2021): de rechtszaak die Britse jeugdzorg kantelde
Hoe een rechtszaak van ex-patiënt Keira Bell tegen de Tavistock-kliniek de Britse jeugd-genderzorg juridisch en politiek op scherp zette.

Mastectomie bij transmannen: voorwaarden, leeftijdsgrens en wat blijvend is
Een mastectomie is voor veel transmannen de eerste operatie in hun traject. Wat moet daarvoor vaststaan, vanaf welke leeftijd mag het, en wat is niet meer terug te draaien?

De medezeggenschapsraad en seksuele vorming: rechten en hoe je ze gebruikt
De MR heeft instemmingsrecht op schoolgids en schoolplan, ook bij seksuele vorming. Zo gebruik je dat recht als ouder.

Transseksueel, transgender, genderdivers: drie woorden, drie wereldbeelden
Transseksueel, transgender, genderdivers: drie woorden voor transgenderzijn, elk met een eigen wereldbeeld over lichaam, identiteit en de binaire lijn.

De Emancipatienota's van OCW: hoe genderidentiteit beleidsdoel werd
Hoe het ministerie van OCW genderidentiteit via opeenvolgende Emancipatienota's tot zelfstandig beleidsdoel maakte, met eigen doelen, budget en een lijn naar wetgeving.

Van Transgenderwet naar zelfidentificatie: de wetgeving op een rij
Van de Transseksuelenwet uit 1985 tot de Transgenderwet van 2014 en het vastgelopen wetsvoorstel zelfidentificatie: een tijdlijn van de Nederlandse wetgeving over geslachtsregistratie.

Autisme, angst en depressie: bijkomende problematiek in de diagnose
Autisme, angst en depressie komen vaker voor bij jongeren in de transgenderzorg en maken de diagnostische beoordeling lastiger dan een simpele checklist.

Thuisarts over gender: wat ouders er lezen en wat er niet staat
Het kabinet noemt Thuisarts.nl een betrouwbare en onafhankelijke bron voor ouders van een kind met gendervragen. De pagina voor ouders bevat verstandige adviezen, maar zwijgt over de onzekerheden die de Gezondheidsraad beschrijft en is mede gemaakt met informatie van belangenorganisatie Transvisie.

Gaat genderdysforie bij kinderen over? Wat de Nederlandse studie van Wallien en Cohen-Kettenis vond
Nederlandse onderzoekers volgden 77 kinderen die vanwege genderdysforie naar de kliniek waren verwezen. Tien jaar later was 27 procent nog genderdysfoor en 43 procent niet meer; 30 procent was niet te traceren. Van de jongens bij wie het overging, was de helft later homo- of biseksueel. Wat het cijfer wel en niet zegt.

Hoeveel jongeren krijgen bij het gendercentrum de diagnose genderdysforie? De cijfers van zestien jaar Amsterdam
Krijgt een kind op de genderpoli altijd de diagnose? Nee, maar wel in de grote meerderheid van de gevallen. Van 1072 jongeren die tussen 2000 en 2016 naar het Amsterdamse centrum werden verwezen, kreeg gemiddeld 84,6 procent de diagnose genderdysforie. Bij 5,3 procent werd die niet gesteld.

Zijn genderkritische websites verboden? Wat het kabinet zelf antwoordt
Het kabinet noemt genderkritische websites zorgelijk, maar schrijft in dezelfde antwoorden dat er geen wettelijke norm is die ze verbiedt, dat de inspectie maar beperkt kan optreden en dat het niet weet hoe vaak ze worden bezocht. Nieuwe maatregelen komen er niet; wel een onderzoek naar ‘anti-gendernarratieven’.

Pointer over genderwebsites: ‘cijfers niet terug te vinden’, maar welke cijfers en in welke bron?
Pointer noemde 38 genderkritische websites desinformatie. Het zwaarste verwijt, dat cijfers niet in de aangehaalde bronnen staan, komt zonder pagina en zonder studie. Een analyse van hoe het artikel is opgebouwd, wie er aan het woord komt en waar de kritiek wel een punt heeft.

‘Betrouwbare en onafhankelijke informatie’ over gender: hoe onafhankelijk zijn Transvisie, het COC en Thuisarts?
Het kabinet wil tegenwicht bieden aan genderkritische websites met ‘betrouwbare en onafhankelijke informatie’ van Thuisarts.nl, Transvisie en de hulplijn van het COC. Twee van de drie zijn belangenorganisaties die lobby tot hun taak rekenen en grotendeels door de overheid worden betaald. De derde schrijft haar tekst mede met informatie van de eerste.

Jetten over ‘goed gefinancierde organisaties’: wat de cijfers over de financiering zeggen
Premier Jetten sprak op het D66-congres over ‘goed georganiseerde en goed gefinancierde organisaties’ en zei: ‘we gaan ze vol op hun bek slaan’. Een dag later bood hij excuses aan voor zijn taalgebruik. Die excuses gingen over de woordkeus, niet over de financiering. De jaarrekeningen laten zien waar het geld in dit debat zit.

Ruim 41 miljoen euro overheidssubsidie: de jaarrekeningen van Rutgers, COC, Transgender Netwerk en Transvisie
Het kabinet noemt Transvisie en het COC bronnen van betrouwbare en onafhankelijke informatie over gender. Uit hun eigen jaarrekeningen blijkt hoeveel overheidsgeld deze organisaties en Rutgers ontvangen, waar het vandaan komt en dat lobby tot hun kerntaken hoort.

De zorguitzondering in de conversiewet: wie beschermt het kind dat later homo of lesbisch had kunnen blijken?
De conversiewet stelt handelingen strafbaar die erop gericht zijn iemands seksuele gerichtheid of genderidentiteit te veranderen of te onderdrukken. Zorgverleners die volgens de zorgvuldigheidseisen van hun beroep handelen, vallen erbuiten. Een vervolgonderzoek uit 2008 laat zien dat een deel van de kinderen met genderdysforie later homo- of biseksueel is. Een analyse van die spanning.

Na de huisarts: waarom de waarschuwing voor snelle verwijzing naar het gendercentrum niet uit de lucht komt
Volgens het kabinet kunnen mensen met gendervragen altijd bij de huisarts terecht. De Gezondheidsraad schrijft dat huisartsen vaak kennis missen en dat snelle verwijzing naar een gendercentrum medicalisering in de hand werkt. Wat er na de verwijzing gebeurt, in cijfers.

Kabinet noemt genderwebsites ‘zorgelijk’, maar wijst geen onjuiste bewering aan
In dertien antwoorden op Kamervragen noemt het kabinet de genderkritische websites zorgelijk. Een concrete bewering die niet klopt, staat er niet in. Wat het kabinet schrijft, wat het weglaat en waar de kritiek wel een punt heeft.

Is de huisarts bij gendervragen altijd de juiste route?
Het kabinet noemt de huisarts de vanzelfsprekende route bij gendervragen. De Gezondheidsraad beschrijft dezelfde route kritischer: vaak te weinig kennis, en snelle verwijzing naar gendercentra werkt medicalisering in de hand.

Zijn puberteitsremmers volledig omkeerbaar?
Stoppen met puberteitsremmers brengt de puberteit terug. Over botten, vruchtbaarheid en cognitie zegt het woord ‘omkeerbaar’ meer dan onderzoek kan dragen.

Is genderzorg voor jongeren wetenschappelijk goed onderbouwd?
Transvisie noemt twijfel aan de onderbouwing van puberteitsremmers ongefundeerd. Reviews en de Gezondheidsraad noemen de bewijskracht laag tot zeer laag.

Is bewezen dat transgenderzorg zelfdoding voorkomt?
Joop noemt het ‘zonder twijfel bewezen’ dat transgenderzorg zelfdoding voorkomt. Gezondheidsraad, Cass Review en registerstudies laten zien dat dit niet is aangetoond.

Heeft maar 1 procent spijt na transitie?
De 1 procent spijt komt uit een meta-analyse van operaties met korte follow-up en veel uitval. Het is een ondergrens: hoe vaak spijt werkelijk voorkomt, is niet bekend.

Is de Nederlandse aanpak bewezen veilig en effectief?
Transgender Netwerk noemt het effect van de Nederlandse behandeling bekend en evident. De kernstudie telt 55 deelnemers zonder controlegroep; reviews spreken van lage bewijskracht.

Geven puberteitsremmers tijd om na te denken?
Puberteitsremmers heten een denkpauze, maar meer dan 90 procent gaat door met hormonen. Of dat aan selectie of aan de behandeling ligt, is niet onderzocht.

Negeerde de Cass Review 98 procent van de studies?
Transgender Netwerk schrijft dat de Cass Review bijna al het onderzoek negeerde. In werkelijkheid telden 60 van de 103 beoordeelde studies mee in de conclusies.

Is het een mythe dat genderdysforie bij kinderen vaak overgaat?
Volgens PinkNews is ontkracht dat de meeste kinderen over hun genderdysforie heen groeien. De studie zelf toont alleen onzekerheid; de vervolgstudies wijzen een andere kant op.

Is de sociale transitie van een kind een onschuldige stap?
TNN stelt dat onderzoek de sociale transitie van kinderen steunt. De systematische review van die studies vindt geen robuust bewijs voor voordeel of nadeel.